Wat is het verschil tussen geo-engineering en climate engineering?

Wat de termen geo-engineering en climate engineering betekenen, is afhankelijk van de context waarin ze gebruikt worden. Voor beide termen bestaat er geen eenduidige definitie. Vaak worden de termen inwisselbaar gebruikt, als overkoepelende term voor ingrijpende en grootschalige technologieën die op planetaire schaal ingrijpen in het klimaat. De term ‘geo-engineering’, echter, is veelzijdiger en wordt ook voor andere technologieën gebruikt.

#climate engineering #geo-engineering

Om te begrijpen wat geo-engineering en climate engineering zijn, is het belangrijk om je te realiseren dat dit zogenaamde ‘umbrella terms’ zijn: overkoepelende verzameltermen die niet iets eenduidigs betekenen, maar juist een grote set van technologieën en benaderingen bevatten. Het is daarom lastig te zeggen wat ‘geo-engineering’ en ‘climate engineering’ is – en dus ook wat precies het verschil is tussen de twee. Bij deze overkoepelende verzameltermen gaat het namelijk niet om een ‘echte’ betekenis, maar om hoe zulke woorden gebruikt worden in de samenleving, in de politiek, of in de wetenschap. En bij zowel geo-engineering als climate engineering is dit helemaal niet zo duidelijk. Vaak worden de termen zelfs hetzelfde gebruikt. Zelfs het IPCC geeft in haar rapporten aan dat het onderscheid niet altijd duidelijk is.

Wat is geo-engineering?

Laten we bij het begin beginnen. ‘Geo-engineering’ is een term die sinds de jaren ’70 in verschillende wetenschappelijke gebieden is opgekomen [1]. Zo gebruiken ingenieurs de term al jaren voor ‘geological engineering’ of ‘geotechnical engineering’. In relatie tot het klimaat wordt het woord geo-engineering ook sinds de jaren ’70 gebruikt [2]. In dat kader betekent het over het algemeen ‘grootschalige ingrepen in de planetaire omgeving om klimaatverandering tegen te gaan’, zoals de Britse Royal Society het in 2009 definieerde [3]. Tegenwoordig wordt vaak gezegd dat het twee sets technologieën bevat. De eerste set zijn de grootschalige technologieën om broeikasgassen te vangen en op te slaan, bijvoorbeeld met CO₂ opzuigfabrieken, de oceanen bemesten met ijzervijlsel, of het aanplanten van bossen. De andere set zijn zogeheten ‘solar radiation modification’ technologieën, die ook vaak solar geo-engineering worden genoemd. Dit soort technologieën, die enorm controversieel zijn [4], zouden de hoeveelheid zonnestraling op (regio’s van) de aarde beperken – en zouden zo voor afkoeling moeten zorgen. Hierbij denken wetenschappers aan stofsluiers in de stratosfeer, het verdikken of juist verdunnen van verschillende soorten wolken, of het beschermen van zee-ijs bij de polen.

370_1.jpg

Figuur 1: Schematische overzicht van verschillende solar geo-engineering methodes: a) – met spiegels in de ruimte, b) – stratosferische aerosol injectie, c) – de helderheid van zeewolken te verhogen, d) – het spiegelender maken van het zeeoppervlak, e) – het aanplanten van meer reflecterende plantensoorten, f) – het wit maken van de gebouwde omgeving, zoals daken [5,6]

Wat is climate engineering?

De term ‘climate engineering’ heeft niet de dubbele geschiedenis die ‘geo-engineering’ heeft. Het is een woord dat in de jaren 2010 aan populariteit won, omdat veel wetenschappers vonden dat ‘geo-engineering’ te weinig specifiek was [7]. En omdat het manipuleren van het klimaat echt gaat om het klimaat, niet om het geologische. Het is een woord dat vooral in Europa veel werd gebruikt, terwijl collega’s uit andere delen van de wereld vasthielden aan ‘geo-engineering’.

geo-engineering en climate engineering blijven woorden die vaak (terecht) angst inboezemen

Het verschil in gebruik

Beide termen zijn controversieel, net zoals de technologieën die ze beschrijven. In de wetenschappelijke wereld is er al jaren discussie over wat ‘geo-engineering’ is – en wanneer het woord gebruikt zou moeten worden. Sommigen zijn van mening dat het woord zo onduidelijk is dat het eigenlijk zo min mogelijk gebruikt moet worden. Anderen vinden het handig om zo’n overkoepelend woord te hebben. In de laatste jaren worden zowel ‘geo-engineering’ als ‘climate engineering’ steeds minder gebruikt om CO₂-vangst en opslag te beschrijven – vrijwel alleen nog door mensen die de risico’s van grootschalig ingrijpen willen benadrukken. Want geo-engineering en climate engineering blijven woorden die vaak (terecht) angst inboezemen. Het gaat tenslotte toch om ingrepen waarvan we nooit echt kunnen begrijpen wat hun impact zal zijn. Als je die woorden tegenkomt is het dus belangrijk om te kijken wie het gebruikt en in welke context.

Conclusie

Dus kort gezegd: eigenlijk ‘is’ er geen verschil tussen geo-engineering en climate engineering. Maar geo-engineering wordt wel veel flexibeler gebruikt. Climate engineering gaat eigenlijk altijd over het echt manipuleren van het (wereldwijde) klimaat. Geo-engineering is (veel) breder. Daaronder valt vaak ook het op grote schaal opslaan van CO₂ of zelfs ingrepen die niets met het klimaat te maken hebben – zoals grote dammen, het veranderen van rivieren, tunnels, en andere grootschalige technologieën.

Toch is er wel een mogelijke oplossing voor deze onduidelijkheden. We zouden ‘climate engineering’ kunnen zien als een sub-categorie van ‘geo-engineering’ [1]. Dan zou ‘geo-engineering’ alle echt grote technologische ingrepen in de natuur betekenen. En climate engineering juist die ingrepen die specifiek over het klimaat gaan. Maar misschien moeten we het dan ‘climate geo-engineering’ noemen, zodat dat in ieder geval duidelijk is.

Hoe kwam dit artikel tot stand?

Deze vraag is beantwoord door Jeroen Oomen
Reviewer: Claudia Wieners
Redacteur: Juhi Nagori
Gepubliceerd op: 6 juli 2022
Wat vond je van dit antwoord? Geef ons je mening!

[1] Oomen, J., & Meiske, M. (2021). Proactive and reactive geoengineering: Engineering the climate and the lithosphere. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 12(6), e732. https://doi.org/10.1002/wcc.732

[2] Marchetti, C. (1976). On Geoengineering and the CO₂ Problem https://pure.iiasa.ac.at/id/eprint/667/1/RM-76-017.pdf

[3] The Royal Society. (2009). Geoengineering the climate: science, governance and uncertainty. https://royalsociety.org/topics-policy/publications/2009/geoengineering-climate/

[4] Solar Geoengineering Non-Use Agreement. 2021. https://www.solargeoeng.org/

[5] Caldeira, K., Bala, G., Cao, L., 2013. The science of geoengineering. Annu. Rev. Earth Planet. Sci. 41, 231e256. http://dx.doi.org/10.1146/annurevearth-042711-105548.

[6] Cao, L., Gao, C. C., & Zhao, L. Y. (2015). Geoengineering: Basic science and ongoing research efforts in China. Advances in climate change research, 6(3-4), 188-196. https://doi.org/10.1016/j.accre.2015.11.002

[7] Cairns, R. C. (2014). Climate geoengineering: issues of path dependence and socio‐technical lock‐in. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 5(5), 649-661. doi:10.1002/wcc.296

©De tekst is beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 4.0 Internationaal, er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de gebruiksvoorwaarden voor meer informatie.